Roestvlekken op instrumenten – waarom ze ontstaan en wat helpt

Op het instrument staat „roestvrij” – en toch zitten er na een paar maanden bruine puntjes bij het scharnier. Reden voor een klacht? Meestal niet. Maar wel een aanwijzing dat er iets misgaat in de omgang ermee.

„Roestvrij” betekent niet „roest nooit”

Roestvrij edelstaal bevat chroom. Aan de lucht vormt dat chroom een flinterdunne, onzichtbare passieflaag – de eigenlijke beschermlaag. Die herstelt zichzelf, zolang zij zuurstof krijgt.

Roest ontstaat daar waar die laag verstoord wordt: onder afzettingen, in vochtige spleten, bij contact met chloriden. Het staal is dan niet slecht – het is alleen de kans ontnomen zichzelf te beschermen.

Vliegroest of echte corrosie?

Vliegroest is vreemde roest. Minuscule ijzerdeeltjes – uit het water, van roestende buurinstrumenten, uit de reinigingsmachine – slaan neer op het oppervlak en roesten daar. Het staal eronder is intact. Vliegroest zit erbovenop en is te verwijderen.

Putcorrosie is echte corrosie. Kleine, vaak donkere putjes die zich niet weg laten polijsten. Hier is het staal zelf aangetast. Op het snijvlak betekent dat het einde van het instrument.

De test: verdwijnt de vlek na voorzichtig polijsten en blijft het oppervlak glad, dan was het vliegroest.

De meest voorkomende oorzaken

• Vocht in het scharnier. Nummer één. Na het afspoelen blijft er water in het scharnier staan, en daar komt geen zuurstof bij.
• Chloriden. Keukenzout, zweet, sommige desinfectiemiddelen en hard leidingwater tasten de passieflaag gericht aan.
• Contact met roestend staal. Één enkel instrument van koolstofstaal in dezelfde bak volstaat om alle andere met vliegroest te overdekken.
• De vaatwasser. Agressieve middelen plus zout – de slechtste combinatie voor fijne instrumenten.
• Restanten. Reinigingsmiddel dat niet volledig is afgespoeld, werkt tijdens het drogen door.
• Natte opslag. Een vochtig etui, een gesloten doos, een toilettas – allemaal plekken zonder luchtverversing.

Vliegroest verwijderen

1. Het instrument reinigen en volledig drogen.
2. De plek met een zachte doek en een mild metaalverzorgingsmiddel voorzichtig uitpolijsten.
3. Grondig afspoelen, meteen afdrogen.
4. Een piepklein druppeltje instrumentenolie in het scharnier.

Niet gebruiken: staalwol, schuurmiddel, grof schuurpapier of staalborstels. Die krassen het oppervlak open – en in elke kras zet de volgende roest zich vast. Ze maken het probleem groter, niet kleiner.

Voorkomen is eenvoudiger

• Na elk gebruik afdrogen – vooral het scharnier
• Open laten drogen, niet gesloten wegbergen
• Regelmatig een druppel olie in het scharnier
• Geen vaatwasser
• Niet samen met instrumenten van koolstofstaal bewaren
• Droog en luchtig bewaren, niet permanent in een gesloten etui

Voor praktijken

Bij de herverwerking komt er een punt bij: de naspoeling met gedemineraliseerd water en volledige droging vóór de sterilisatie. Achtergebleven vocht in de autoclaaf is een van de meest voorkomende oorzaken van vlekvorming op hele instrumentensets. Volg daarnaast altijd de opgaven van de fabrikant over de toegelaten procedures.

Wanneer een instrument uit dienst hoort

Zichtbare putjes op het snijvlak, een stroeve gang ondanks reiniging, roest die na het polijsten terugkomt – dan is de passieflaag blijvend vernield. Bij instrumenten die op mensen worden toegepast is dat geen kwestie van uiterlijk.

Conclusie

Bruine puntjes zijn bijna altijd vliegroest en bijna altijd zelf veroorzaakt. Afdrogen en oliën lossen het probleem betrouwbaarder op dan welk poetsmiddel ook.

Bij nagelzange.de:

• Nagelscharen van roestvrij edelstaal
• Nageltangen
• Nagelriemtangen en nagelriemscharen

Lees ook: Een nagelschaar laten slijpen – wanneer het loont.

Passende producten