De beste stofschaar: maat, slijpwijze en het verschil met een huishoudschaar

De meeste naaiprojecten mislukken niet door de machine, maar door het knippen. En dat hangt af van een gereedschap dat velen als uitwisselbaar beschouwen: de schaar. Deze gids legt uit wat het verschil is tussen een stofschaar en een huishoudschaar, welke maat bij welk werk past en waaraan u een schaar herkent die over tien jaar nog knipt.

De belangrijkste zin eerst

Een stofschaar knipt alleen stof. Geen papier, geen karton, geen plakband. Papier bevat minerale vulstoffen die als fijn schuurmiddel werken – een paar knippen zijn genoeg om een fijn geslepen snede onbruikbaar te maken. Daarna duwt de schaar de stof voor zich uit in plaats van hem te scheiden.

Daarom horen er twee scharen in huis, niet één: een huishoudschaar voor al het overige en een stofschaar die niemand anders gebruikt. Wie beide van één schaar verlangt, koopt om de twee jaar een nieuwe.

Stofschaar, kleermakersschaar, huishoudschaar – wat is wat?

• Huishoudschaar. De allrounder. Stevige, robuuste snede, rechte ogen, meestal 5,5 tot 7 inch. Voor verpakkingen, karton, kruiden, bloemstelen.
• Stofschaar. Fijner geslepen, langer blad, vaak licht gebogen. Scheidt textiel netjes, zonder dat de rand uitrafelt.
• Kleermakersschaar. De grote zus – duidelijk sterker gebogen ogen en bladen vanaf ongeveer 8 inch. De knik zorgt ervoor dat de stof tijdens het knippen vlak op tafel blijft liggen. Precies dat is de reden waarom een rechte snede lukt.
• Borduurschaar. Klein en spits, voor detailwerk, het inknippen van naadtoeslagen en het uitvormen van hoeken.
• Draadschaar. Verend, zonder ogen, wordt in de hand gehouden. Om snel vlak bij de naad af te knippen.
• Kartelschaar. Knipt een zigzagrand die minder uitrafelt – de eenvoudigste manier om randen af te werken zonder lockmachine.

Welke maat past bij welk werk?

Schaarmaten worden traditioneel in inch aangegeven, gemeten over de totale lengte. Het verband is eenvoudig: een langer blad betekent meer hefwerking, dus minder krachtsinspanning per knip – maar minder controle bij kleine bochten.

• 3,5 tot 4,5 inch – borduur- en draadscharen. Draadeinden, naadtoeslagen, applicaties.
• 5 tot 6 inch – kleine stofscharen en de klassieke huishoudmaat. Goed voor reparaties en fijne stoffen.
• 7 tot 8 inch – de allroundmaat voor het knippen van patroondelen. Koopt u maar één stofschaar, neem dan deze.
• 9 tot 12 inch – kleermakersscharen voor lange, rechte sneden, meerdere stoflagen, leer en vilt. Zwaar, maar onverslaanbaar bij het knippen van grotere delen.

Welke schaar voor welk materiaal?

• Katoen, linnen, geweven stof. Onkritisch. Een stofschaar van 8 inch volstaat.
• Jersey en rekbare stoffen. Glijden graag weg. Hier loont een lang blad, zodat u in één haal kunt doorknippen in plaats van in veel kleine knippen – elke onderbreking laat een trapje achter.
• Zijde en fijne stoffen. Vragen om een werkelijk scherpe, fijne snede. Een botte schaar trekt draden.
• Vilt, leer, tapijt, meerdere lagen. Krachtwerk. Grote kleermakersschaar met hoge materiaaldikte.
• Vlieseline en plakvlieseline. Het lastigste geval – lijm zet zich af op de snede. Daarna met wat alcohol reinigen.

Waaraan u een goede schaar herkent

• Schroef in plaats van klinknagel. Het allerbelangrijkste kenmerk. Alleen een geschroefde schaar kan worden bijgesteld wanneer de gang na jaren losser wordt – en alleen die kan worden geslepen. Geklonken scharen zijn wegwerpartikelen.
• Knippen tot in de punt. Houd de schaar tegen het licht en sluit hem langzaam. De bladen moeten over de volledige lengte langs elkaar lopen en tot in de punt scheiden, niet knijpen.
• Schone, gelijkmatige gang. Geen haperen, geen klemmen, geen zijdelingse speling.
• Gehard, roestvrij edelstaal. Houdt de snede langer en verdraagt vocht. Wat de afzonderlijke aanduidingen betekenen, staat in Roestvrij, vernikkeld, edelstaal.
• Een gewicht dat bij de hand past. Een zware schaar werkt voor u; een te zware vermoeit. Dat is geen kwaliteitskenmerk, maar een persoonlijke keuze.

Scharen voor textielwerk

Het volledige assortiment: stofscharen & kleermakersscharen

Als de hand het niet meer zo goed kan

Een punt dat in schaartests zelden voorkomt: de krachtsinspanning. Wie artrose in de vingers heeft of langer achter elkaar knipt, voelt het verschil tussen een licht lopende en een zwaar lopende schaar meteen.

• Kies een langer blad – meer hefwerking, minder kracht per knip.
• Let op een goed afgesteld scharnier. Een schaar die zwaar loopt, is vaak niet bot, maar te strak of droog.
• Kartelscharen vragen in principe meer kracht dan gladde snedes – hier loont het bijzonder om naar het lichter lopende model te grijpen.
• Verwant onderwerp: Nagels knippen bij afnemende handkracht.

Linkshandigen: geen marketing, maar mechanica

Bij een rechtshandige schaar ligt het bovenste blad zo dat de druk van de hand de bladen naar elkaar toe trekt. Een linkshandige duwt ze met dezelfde beweging uit elkaar – de stof glijdt ertussen in plaats van te worden gescheiden. Daar komt bij: de kniplijn ligt uit het zicht.

Een echte linkshandige schaar heeft gespiegelde bladen, niet alleen gespiegelde ogen. Waarom dat het hele verschil maakt, staat in Scharen voor linkshandigen. Ons assortiment daarvoor vindt u onder Instrumenten voor linkshandigen.

Scharen voor huishouden en papier

Het volledige assortiment: huishoudscharen

Onderhoud – en waarom een botte schaar niet in de vuilnisbak hoort

• Na contact met vocht afdrogen. Niet in de vaatwasser – vaatwaszout tast de snede aan en de hitte is slecht voor het scharnier.
• Af en toe een druppel olie in het scharnier, daarna meermaals openen en sluiten.
• Lijmresten met wat alcohol verwijderen, niet afkrabben.
• Apart bewaren, niet los in de lade tussen ander gereedschap.
• En als hij toch bot is: een geschroefde schaar uit Solingen kan opnieuw worden geslepen. Onze slijpservice doet dat – meestal goedkoper dan een nieuwe schaar, en u houdt de schaar waaraan u gewend bent. Wanneer dat loont en wanneer niet, staat in Scharen laten slijpen.

Veelgestelde vragen

• Volstaat één schaar voor alles? Nee – om de ene genoemde reden: papier. Twee voordelige scharen gaan langer mee dan één dure die voor beide moet dienen.
• Moet het Solingen zijn? Dat hoeft niet, maar het loont daar waar u veel knipt. Het verschil zit in de slijpwijze en in het feit dat de schaar bijstelbaar en slijpbaar is. Wat de naam juridisch betekent, legt Made in Solingen uit.
• Waarom is de kleermakersschaar gebogen? Zodat de hand boven het tafelblad blijft en de stof blijft liggen. Opgetilde stof vervormt – en dan klopt de snede niet meer.
• Wat te doen als de schaar hapert? Eerst de schroef controleren en oliën. Pas daarna aan slijpen denken.

Categorieën: stofscharen & kleermakersscharen · huishoudscharen · instrumenten voor linkshandigen · keukenmessen

Verder lezen: Hoe een schaar uit Solingen ontstaat · De anatomie van een schaar · Scharen voor linkshandigen